راهنمای انتخاب سایز نازل ایرلس؛ تفاوت نازل ۵۱۵، ۵۱۷ و ۵۱۹

عدد اول «۵» به عرض اسمی پاشش حدود ۲۵ سانتی‌متر در فاصله تقریباً ۳۰ سانتی‌متری از سطح اشاره دارد. دو رقم آخر قطر روزنه را نشان می‌دهند:
۵۱۵ = ۰٫۰۱۵ اینچ، ۵۱۷ = ۰٫۰۱۷ اینچ و ۵۱۹ = ۰٫۰۱۹ اینچ.
با یکسان بودن سایر شرایط، نازل ۵۱۹ نسبت به ۵۱۷ و نازل ۵۱۷ نسبت به ۵۱۵ ظرفیت عبور رنگ بیشتری دارد.

کد نازل ایرلس چگونه خوانده می‌شود؟

روی بسیاری از نازل‌های رنگ‌پاش ایرلس، شماره‌هایی مانند ۳۱۳، ۳۱۷، ۵۱۵، ۵۱۷، ۵۱۹ یا ۵۲۱ ثبت شده است. در سیستم شماره‌گذاری سه‌رقمی رایج، این اعداد دو ویژگی متفاوت را نشان می‌دهند: عرض اسمی پاشش و اندازه روزنه خروجی. برای مثال، کد نازل ۵۱۹ را به دو بخش تقسیم می‌کنیم:

عدد اول نازل چه معنایی دارد؟

در روش رایج شماره‌گذاری، دو برابر کردن رقم اول، عرض اسمی پاشش را برحسب اینچ در فاصله تقریبی ۱۲ اینچی از سطح نشان می‌دهد. روش تقریبی متریک نیز ضرب رقم اول در عدد ۵ است.

به‌عنوان مثال، نازل ۳۱۷ دارای عرض اسمی حدود ۱۵ سانتی‌متر و نازل ۵۱۷ دارای عرض اسمی حدود ۲۵ سانتی‌متر است. این مقدار ثابت مطلق نیست و با فاصله گان از سطح، فشار و شرایط کار تغییر می‌کند.

دو رقم آخر نازل چه معنایی دارد؟

دو رقم پایانی، اندازه اسمی روزنه را به هزارم اینچ بیان می‌کنند. بنابراین عدد ۱۷ معادل ۰٫۰۱۷ اینچ است. افزایش قطر روزنه معمولاً امکان عبور حجم بیشتری از رنگ را فراهم می‌کند؛ اما انتخاب نهایی باید با ظرفیت پمپ و نوع پوشش سازگار باشد.

جدول تفاوت نازل ایرلس ۵۱۵، ۵۱۷ و ۵۱۹

این سه سایز از نظر عرض اسمی مشابه‌اند، اما مقدار خروجی رنگ یکسانی ندارند. جدول زیر تفاوت‌های فنی آن‌ها را نشان می‌دهد.

عرض پاشش، مقدار اسمی در فاصله مرجع است. دبی واقعی به فشار، ویسکوزیته، نوع نازل و میزان سایش بستگی دارد. این جدول به معنی مناسب بودن هر سه سایز برای تمام رنگ‌ها نیست.

جدول انتخاب سایز نازل ایرلس بر اساس نوع رنگ

نوع رنگ و ویسکوزیته آن، نخستین معیار انتخاب روزنه هستند. رنگ‌های رقیق معمولاً به روزنه کوچک‌تری نیاز دارند و بعضی پوشش‌های غلیظ‌تر به نازل‌های بزرگ‌تر احتیاج پیدا می‌کنند. جدول زیر یک راهنمای اولیه است و جایگزین برگه مشخصات فنی رنگ (PDS/TDS) نیست.

مرز بازه‌ها قطعی نیست. برای یک نوع رنگ نیز ممکن است چند سایز پیشنهادی وجود داشته باشد. فرمولاسیون رنگ، مقدار رقیق‌سازی مجاز و شرایط اجرا در انتخاب اثر دارند.

تفاوت عرض پاشش و قطر روزنه؛ مقایسه ۳۱۷ و ۵۱۷

دو نازل ممکن است قطر روزنه یکسان داشته باشند، اما رنگ را روی سطحی با عرض متفاوت توزیع کنند.
مثلاً در نازل ۳۱۷ و ۵۱۷، قطر روزنه در هر دو مورد ۰٫۰۱۷ اینچ است؛ بااین‌حال عرض اسمی پاشش نازل ۳۱۷ حدود ۱۵ سانتی‌متر و نازل ۵۱۷ حدود ۲۵ سانتی‌متر است.

در شرایط یکسان، وقتی جریان مشابه روی الگوی باریک‌تری پخش شود، امکان ایجاد فیلم ضخیم‌تر در هر عبور وجود دارد. در مقابل، الگوی پهن‌تر برای سطوح وسیع مفید است؛ البته انتخاب عرض باید با ابعاد قطعه، هم‌پوشانی مسیرها و کنترل اپراتور هماهنگ باشد.

تأثیر سایز نازل بر ضخامت رنگ بر حسب میکرون

یکی از اشتباه‌های رایج این است که برای هر شماره نازل، یک ضخامت مشخص برحسب میکرون در نظر بگیریم. هیچ نازل ۵۱۵، ۵۱۷ یا ۵۱۹ به‌تنهایی تضمین‌کننده ضخامت فیلم مشخصی نیست. ضخامت نهایی حاصل ترکیب میزان خروجی، عرض پاشش، سرعت حرکت گان، فاصله تا سطح، هم‌پوشانی مسیرها و درصد مواد جامد حجمی پوشش است.

تفاوت ضخامت فیلم تر (WFT) و فیلم خشک (DFT)

WFT یا Wet Film Thickness ضخامت لایه رنگ در حالت تر، بلافاصله پس از اجراست.
DFT یا Dry Film Thickness ضخامت فیلم پس از خشک شدن یا پخت طبق شرایط تعریف‌شده پوشش است.
برای برآورد رابطه آن‌ها باید درصد مواد جامد حجمی رنگ یا SV را از برگه فنی سازنده بدانیم.

مثال محاسبه ضخامت رنگ با ۶۰ درصد مواد جامد حجمی

اگر ضخامت فیلم تر ۱۰۰ میکرون و مواد جامد حجمی رنگ ۶۰ درصد باشد، ضخامت فیلم خشک نظری برابر است با:
۱۰۰ × ۰٫۶ = ۶۰ میکرون.
برعکس، برای رسیدن به ضخامت خشک ۱۲۰ میکرون با همین رنگ، به ضخامت تر نظری حدود ۲۰۰ میکرون نیاز داریم.

در پروژه واقعی، ضخامت تر با شانه اندازه‌گیری WFT و ضخامت خشک با ابزار مناسب جنس زیرآیند اندازه‌گیری می‌شود. اگر حلال اضافه شود، درصد مواد جامد حجمی مخلوط تغییر می‌کند؛ بنابراین محاسبه باید اصلاح شود. محدوده مجاز ضخامت هر دست نیز باید از دستورالعمل رنگ استخراج شود.

چگونه نازل مناسب دستگاه ایرلس را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب صحیح، ابتدا مشخصات پوشش را با محدودیت‌های دستگاه و شرایط اجرا مقایسه کنید. ترتیب زیر یک چک‌لیست کاربردی است:

1. نوع ماده:
   رنگ روغنی، اکریلیک، لاک، پرایمر یا پوشش ضخیم را مشخص کنید.
2. بازه نازل در TDS:
   قطر روزنه توصیه‌شده سازنده رنگ را در اولویت قرار دهید.
3. محدوده ضخامت:
   ضخامت فیلم خشک هدف و تعداد دست مجاز را بررسی کنید.
4. عرض پاشش:
   برای قطعات باریک الگوی محدودتر و برای سطوح وسیع الگوی متناسب انتخاب کنید.
5. ظرفیت پمپ:
   حداکثر سایز نازل، دبی و قابلیت حفظ فشار هنگام پاشش را با دفترچه دستگاه بسنجید.
6. سازگاری قطعات:
   گان، نگهدارنده نازل، آب‌بند، شلنگ و فیلتر باید با سیستم و ماده مصرفی سازگار باشند.
7. تست عملی:
   پیش از اجرای اصلی، الگوی پاشش و ضخامت را روی سطح آزمایشی کنترل کنید.

حداکثر سایز نازل دستگاه چه اهمیتی دارد؟

اگر نازل به جریان بیشتری از ظرفیت پمپ نیاز داشته باشد، فشار هنگام باز شدن گان کاهش پیدا می‌کند و کیفیت اتمایز شدن رنگ افت می‌کند.
برای مثال، در بررسی مدل‌های ایرلس برقی، علاوه بر فشار اسمی باید مشخصات حداکثر سایز نازل و دبی هر دستگاه نیز مقایسه شوند. فشار بیشینه به‌تنهایی معیار کافی نیست.

فیلتر مناسب نازل چگونه تعیین می‌شود؟

برای روزنه‌های ظریف‌تر، عبور ذرات درشت احتمال گرفتگی را بیشتر می‌کند؛ اما انتخاب فیلتر نباید صرفاً بر اساس عدد سه‌رقمی نازل باشد. مش توصیه‌شده به ترکیب رنگ، ذرات جامد، نوع گان و دستور سازنده وابسته است. پیش از کار، رنگ را مطابق دستورالعمل آماده و صاف کنید و از فیلترهای سازگار استفاده کنید.

سه مثال کاربردی برای انتخاب نازل ایرلس

اگر در مرحله انتخاب دستگاه هستید و هنوز ظرفیت پمپ یا نوع سیستم مشخص نیست، مطالعه راهنمای خرید دستگاه ایرلس به تصمیم‌گیری درباره تجهیزات اصلی کمک می‌کند.

علائم انتخاب نازل نامناسب یا فرسوده

افت کیفیت پاشش همیشه به معنی خرابی پمپ نیست. بخشی از مشکلات به سایز نامناسب نازل، گرفتگی فیلتر، تنظیم فشار، آماده‌سازی رنگ یا فرسودگی قطعه مربوط می‌شوند. جدول زیر برای تشخیص اولیه کاربرد دارد.

چنانچه افت فشار ادامه دارد، فقط نازل را تعویض نکنید؛ برای بررسی سایر علت‌های احتمالی، مقاله علت افت فشار دستگاه ایرلس را مطالعه کنید.

چه زمانی نازل ایرلس باید تعویض شود؟

نازل در اثر عبور مواد ساینده به‌تدریج فرسوده می‌شود. در بسیاری از مدل‌ها، سایش باعث بزرگ شدن روزنه و کاهش عرض الگوی پاشش می‌شود. نشانه عملی آن تغییر شکل الگوی یکنواخت به الگوی باریک‌تر و بیضی یا لوزی‌شکل است.
در راهنمای Graco، کاهش حدود ۲۵ درصد از عرض اولیه الگوی پاشش یکی از نشانه‌های تعویض نازل معرفی می‌شود؛ بااین‌حال معیار نهایی باید با دستور سازنده همان نازل تطبیق داده شود.

برای بررسی گان‌های سازگار و سایر قطعات مصرفی می‌توانید بخش لوازم جانبی تجهیزات ایرلس را مشاهده کنید.

معنی کدهایی مانند 300-519 روی نازل چیست؟

در بسیاری از نازل‌ها، سه رقم انتهایی مانند ۵۱۹ طبق الگوی رایج به عرض اسمی و قطر روزنه اشاره می‌کنند؛ اما کد کامل محصول ممکن است پیشوندی برای شناسه قطعه، خانواده نازل یا سری محصول داشته باشد.

عدد ۳۰۰ در کد 300-519 را نباید بدون بررسی کاتالوگ همان سازنده تفسیر کرد. همچنین الزاماً همه برندها از قواعد یکسانی برای تمام سری‌های نازل استفاده نمی‌کنند.هنگام استعلام، بهتر است تصویر واضح نازل، کد کامل درج‌شده روی آن و مدل دستگاه را به کارشناس ارائه کنید تا احتمال انتخاب قطعه ناسازگار کاهش یابد.

سوالات متداول انتخاب سایز نازل ایرلس

جمع‌بندی؛ بهترین سایز نازل ایرلس کدام است؟

انتخاب صحیح نازل به ترکیب نوع رنگ، اندازه روزنه، عرض پاشش، ضخامت موردنیاز و ظرفیت دستگاه وابسته است. در کدهای رایج، ۵۱۵، ۵۱۷ و ۵۱۹ عرض پاشش اسمی مشابهی دارند ولی میزان عبور رنگ متفاوت است. نازل کوچک‌تر همیشه کیفیت بهتری ایجاد نمی‌کند و نازل بزرگ‌تر نیز لزوماً برای پوشش‌های صنعتی مناسب‌تر نیست. معیار اصلی، سازگاری فنی و رسیدن به الگوی یکنواخت با ضخامت قابل‌کنترل است.